This week, I went through a period of cognitive fatigue. I had headaches, tension around my eyes, and a feeling that my mind was simply overloaded. If this had happened a few years ago, I would have called it burnout. I would have asked myself the same question I had asked many times before: “What’s wrong with me?” Then I would try to fix it. I would sleep more, eat better, take a break, and hope things would return to normal. Yet underneath all those efforts was still the same assumption: something was wrong, and I needed to solve it.
Tuần này, mình trải qua một giai đoạn quá tải nhận thức. Mình bị đau đầu, căng quanh vùng mắt và có cảm giác như đầu óc đã chứa quá nhiều thứ. Nếu điều này xảy ra vài năm trước, có lẽ mình sẽ gọi nó là kiệt sức. Mình sẽ tự hỏi bản thân câu hỏi mà mình đã hỏi rất nhiều lần trước đây: “Có điều gì sai ở mình vậy?” Sau đó mình sẽ cố gắng sửa chữa nó. Mình sẽ ngủ nhiều hơn, ăn uống tốt hơn, nghỉ ngơi và hy vọng mọi thứ sẽ quay trở lại bình thường. Nhưng bên dưới tất cả những nỗ lực đó vẫn là cùng một giả định: có điều gì đó sai ở mình và mình cần phải giải quyết nó.
This time was different. I did not ask, “What’s wrong with me?” I asked, “What’s happening?” Just changing one question changed everything. When I changed the question, I also changed the way I looked at the situation. Instead of seeing it as a problem, I became curious about it. Through that curiosity, I started seeing patterns that had been there for years but that I had never truly noticed before.
Lần này thì khác. Mình không hỏi: “Có điều gì sai ở mình?” Mình hỏi: “Điều gì đang xảy ra vậy?” Chỉ một câu hỏi khác đi đã thay đổi mọi thứ. Khi thay đổi câu hỏi, mình cũng thay đổi cách nhìn về tình huống đó. Thay vì xem nó như một vấn đề, mình bắt đầu tò mò về nó. Và chính sự tò mò ấy giúp mình nhận ra những khuôn mẫu đã tồn tại trong nhiều năm nhưng mình chưa từng thật sự nhìn thấy.
And that is what this blog is about. It is about some of the lessons that helped me understand myself a little more.
Và đó cũng là điều mà bài viết này muốn chia sẻ. Đó là những bài học đã giúp mình hiểu bản thân hơn một chút.
Stop Asking What’s Wrong – Đừng Hỏi Điều Gì Đang Sai
The first lesson is simple: stop asking what is wrong.
Bài học đầu tiên rất đơn giản: hãy ngừng hỏi điều gì đang sai.
If we want to understand another person, we cannot begin by assuming they are a problem that needs fixing. We need to understand what is happening first. Their actions may seem strange, difficult, or even irrational at times, but if our attention is only on what is wrong, we never get to understand why those actions exist in the first place.
Nếu muốn hiểu một người khác, chúng ta không thể bắt đầu bằng việc mặc định rằng họ là một vấn đề cần được sửa chữa. Điều đầu tiên cần làm là hiểu điều gì đang xảy ra. Hành động của họ đôi khi có thể kỳ lạ, khó hiểu hoặc phi lý, nhưng nếu sự chú ý của chúng ta chỉ tập trung vào điều gì đang sai, chúng ta sẽ không bao giờ hiểu được tại sao những hành động đó lại xuất hiện ngay từ đầu.
The difference comes from the intention behind the question. When I ask, “What’s happening?” to others, I become interested in understanding what is causing it rather than trying to solve it immediately. The experience is no longer something negative that needs to be removed from that person. It becomes something that I can learn from and something that helps me understand them a little more.
Sự khác biệt nằm ở ý định đằng sau câu hỏi. Khi mình hỏi người khác rằng: “Điều gì đang xảy ra vậy?”, mình trở nên hứng thú với việc tìm hiểu nguyên nhân của nó thay vì lập tức tìm cách giải quyết. Trải nghiệm đó không còn là một điều tiêu cực cần phải loại bỏ khỏi người ấy nữa. Nó trở thành một điều mà mình có thể học hỏi và giúp mình hiểu họ hơn một chút.
And I think the same thing applies when we are trying to understand ourselves.
Và mình nghĩ điều đó cũng đúng khi chúng ta đang cố gắng hiểu chính bản thân mình.
Accepting That This Is You – Chấp Nhận Rằng Đây Là Bạn
The second lesson is acceptance.
Bài học thứ hai là sự chấp nhận.
For a long time, I listened to the voice of society and ignored my own strengths. Of course, there were things that came naturally to me, but I did not pay much attention to them because they did not fit the image of success I was trying to follow.
Trong một thời gian dài, mình lắng nghe tiếng nói của xã hội nhiều hơn là của bản thân. Tất nhiên vẫn có những điều đến với mình một cách rất tự nhiên, nhưng mình không chú ý đến chúng nhiều vì chúng không phù hợp với hình mẫu thành công mà mình đang cố gắng theo đuổi.
But when I started paying attention, I began to notice things. I can spend countless hours reading. Writing comes naturally to me. I constantly think about possibilities, patterns, and connections between ideas. What I once called overthinking sometimes turns out to be seeing possibilities. These traits may not always fit the kind of work I am doing today, but they are still my strengths. The fact that they do not fit a particular environment does not make them weaknesses.
Nhưng khi bắt đầu chú ý hơn, mình dần nhận ra một số điều. Mình có thể dành hàng giờ liền để đọc sách. Viết lách đến với mình khá tự nhiên. Mình liên tục suy nghĩ về những khả năng, những khuôn mẫu và những mối liên hệ giữa các ý tưởng. Điều mà trước đây mình gọi là suy nghĩ quá nhiều đôi khi lại là khả năng nhìn thấy những hướng đi khác nhau. Những đặc điểm này có thể không phải lúc nào cũng phù hợp với công việc mình đang làm hiện tại, nhưng chúng vẫn là những điểm mạnh của mình. Việc chúng không phù hợp với một môi trường cụ thể không có nghĩa là chúng là điểm yếu.
More importantly, I started realizing that there is not only one way to succeed and there is not only one way to be happy. Every person is climbing a different mountain. The beauty of the world comes from that difference. But we can only find our own path when we stop trying to become somebody else.
Quan trọng hơn, mình nhận ra rằng không chỉ có một cách để thành công và cũng không chỉ có một cách để hạnh phúc. Mỗi người đang leo lên một ngọn núi khác nhau. Vẻ đẹp của thế giới đến từ chính sự khác biệt đó. Nhưng chúng ta chỉ có thể tìm thấy con đường của riêng mình khi ngừng cố gắng trở thành một ai khác.
Self-Understanding Is A Work – Hiểu Bản Thân Là Một Công Việc
Anything that happens in our lives can become a clue if we are willing to pay attention.
Bất kỳ điều gì xảy ra trong cuộc sống cũng có thể trở thành một manh mối nếu chúng ta sẵn sàng chú ý đến nó.
This week’s fatigue became one of those clues for me. I realized that I had been moving constantly between ideas, projects, and possibilities. My attention was switching from one thing to another, often without rest. The energy cost of that was much higher than I thought, and eventually it led to headaches, tension around my eyes, and mental exhaustion.
Sự mệt mỏi trong tuần này đã trở thành một trong những manh mối như thế đối với mình. Mình nhận ra rằng bản thân đã liên tục di chuyển giữa các ý tưởng, dự án và những khả năng khác nhau. Sự chú ý của mình chuyển từ thứ này sang thứ khác gần như không có thời gian nghỉ. Cái giá về mặt năng lượng của điều đó lớn hơn mình nghĩ rất nhiều, và cuối cùng nó dẫn đến đau đầu, căng mắt và sự kiệt quệ về tinh thần.
When I rested, I tried not to jump immediately into fixing the problem. Instead, I stayed with the question: “What’s happening?” As I reflected, I noticed that this pattern had happened many times before. The difference was that I had never really analyzed it. I simply thought I was distracted.
Khi nghỉ ngơi, mình cố gắng không lao ngay vào việc sửa chữa vấn đề. Thay vào đó, mình ở lại với câu hỏi: “Điều gì đang xảy ra vậy?” Khi nhìn lại, mình nhận ra rằng khuôn mẫu này đã xuất hiện rất nhiều lần trước đây. Điểm khác biệt là mình chưa từng thật sự phân tích nó. Mình chỉ đơn giản nghĩ rằng bản thân đang mất tập trung.
But looking deeper, I realized something else. That switching came from the way I think. I am not only focused on the task itself, but also on the system behind the task. I often move between doing the work and stepping back to understand how the work fits into a larger system. At the same time, I tend to generate many questions, ideas, and possibilities without immediately closing them.
Nhưng khi nhìn sâu hơn, mình nhận ra một điều khác. Sự chuyển đổi liên tục đó đến từ chính cách mình suy nghĩ. Mình không chỉ tập trung vào công việc đang làm mà còn chú ý đến hệ thống phía sau công việc đó. Mình thường di chuyển giữa việc thực hiện công việc và lùi lại để quan sát cách nó vận hành trong một bức tranh lớn hơn. Đồng thời, mình cũng tạo ra rất nhiều câu hỏi, ý tưởng và khả năng khác nhau mà chưa vội kết thúc chúng.
That tendency can become one of my greatest strengths, and it can also become one of my greatest challenges. But I would never have seen it if I had not spent time trying to understand it.
Xu hướng đó có thể trở thành một trong những điểm mạnh lớn nhất của mình, và cũng có thể trở thành một trong những thách thức lớn nhất. Nhưng mình sẽ không bao giờ nhìn thấy điều đó nếu không dành thời gian để hiểu nó.
The Price of Understanding Yourself – Cái Giá Của Việc Hiểu Bản Thân
Maybe the price of understanding yourself a little more is letting go of some of the negative assumptions you have carried about yourself for years and replacing them with better questions. Instead of asking what is wrong, you start asking what is happening. Instead of trying to avoid every difficult experience, you begin to see them as clues that can teach you something about who you are.
Có lẽ cái giá để hiểu bản thân hơn một chút là buông bỏ những giả định tiêu cực mà mình đã mang theo suốt nhiều năm và thay thế chúng bằng những câu hỏi tốt hơn. Thay vì hỏi điều gì đang sai ở mình, mình bắt đầu hỏi điều gì đang xảy ra. Thay vì cố gắng né tránh mọi trải nghiệm khó khăn, mình bắt đầu xem chúng như những manh mối có thể giúp mình hiểu rõ hơn về chính mình.
And there is another price as well. Self-understanding requires time and effort. It requires treating it as real work rather than something optional or unnecessary. Because the more I learn about myself, the more I realize that understanding does not happen by accident. It comes from observing, reflecting, asking questions, and being willing to stay with the answers long enough to learn from them.
Và còn một cái giá khác nữa. Hiểu bản thân đòi hỏi thời gian và sự nỗ lực. Nó đòi hỏi mình phải xem đó là một công việc thực sự, thay vì một điều không cần thiết hoặc có thể bỏ qua. Bởi vì càng tìm hiểu về bản thân, mình càng nhận ra rằng sự thấu hiểu không tự nhiên xuất hiện. Nó đến từ việc quan sát, suy ngẫm, đặt câu hỏi và đủ kiên nhẫn để ở lại với những câu trả lời đủ lâu để học được điều gì đó từ chúng.
Thank you for spending your time reading the blog. See you next blog ^^
Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết này. Hẹn gặp lại bạn trong những bài viết sắp tới. See ya ~~
